Gezond Gebouw

Gezond Gebouw Radar® 

Een Gezond gebouw? Daar zal ieder mens andere normen en waarden aan toekennen en wellicht gezondheid van gebouwen ook anders ervaren. Dit heeft te maken hoe gezond en vitaal je zelf bent, maar ook met kennis en bewustzijn over de invloed van omgevingsfactoren op lichaam en geest. Er wordt al jarenlang wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de gezondheid van mensen en de invloed van omgevingsfactoren daarop. Op Harvard University in Massachusetts onderzoekt een groot team voortdurend het verband tussen omgevingsfactoren en de gezondheid van mensen. Vital Places vertaalde 'The Nine Foundations for Healthy building' naar de Gezond Gebouw Radar.

Met de Gezond Gebouw Radar is het mogelijk om per pijler de kwaliteit voor de gezonde leefomgeving te bespreken, te definiëren en de ambitie daarin vast te stellen.

Vital Villages streeft naar maximale kwaliteit in de woningen om vitaliteit en welzijn te bevorderen van mensen. Bewustwording, kennisoverdracht en eigen keuzes maken horen daarbij.


De negen pijlers van een gezonde woning


1 Ventilatie

Waarom is ventilatie belangrijk?

Ventilatie van lucht beinvloedt temperatuur, vochtigheid en luchtkwaliteit. De huidige norm is ontworpen om een "aanvaardbare" kwaliteit van de binnenlucht te bieden. We geven de voorkeur aan natuurlijk ventilatie waarbij lucht van buiten vaak gefilterd moet worden.

Hoe werkt ventilatie op onze gezondheid?

Ventilatie in gebouwen is nodig om de lucht te mengen en te verdunnen met schonere lucht. Mensen genereren kooldioxide en andere verontreinigende stoffen (bijv. vluchtige organische stoffen).

Door binnenkomende lucht voor te verwarmen in de winter of te koelen in de zomer middels het aardbuis-principe kan energieverlies worden voorkomen. Temperatuurverschillen tussen binnenlucht en de van buiten komende lucht dienen gering te zijn zodat er een aangename en frisse luchtstroom in huis zal worden ervaren, zonder tochtverschijnselen.


2 Luchtkwaliteit

Wat is een Gezonde luchtkwaliteit binnenshuis ?

Luchtkwaliteit binnenshuis is afhankelijk van de aanwezigheid en hoeveelheid van verontreinigende stoffen in het binnenmilieu die schade kunnen veroorzaken. Gezonde lucht omvat voldoende zuurstof in de eerste plaats en lage CO2 concentratie ≤ 500 ppm in de tweede plaats. De gezondheidseffecten zijn mede afhankelijk door onze weerbaarheid ten opzichte van het aandeel chemische en biologische stoffen in gas, vloeibare of vaste staat waar we aan worden blootgesteld.

Zelfs bij een goede ventilatie, kan de concentratie van verontreinigende stoffen binnenshuis vaak hoger zijn dan concentraties buiten. Met name fijnstof deeltjes die zeer klein zijn kunnen tot diep in de longen en in het lichaam terecht komen. Middels luchtzuiverende planten en ionisatie van de lucht kunnen in de meeste gevallen de concentraties aanvaardbare waarden bereiken zoals door de WHO wordt geadviseerd.

Wanneer de binnenluchtkwaliteit slecht is, kunnen bewoners gerelateerde ziekten zoals astma, vermoeidheid, irritatie en hoofdpijn ervaren. Omdat mensen 80-90% van hun tijd in kantoren, scholen en woningen verblijven en de inhalatieblootstelling continu is, is de ademhaling onze grootste blootstelling aan verontreinigende stoffen (van zowel binnen als buiten oorsprong).

3 Temperatuur

De term 'Thermische gezondheid' is door het ForHealth team voorgesteld om de meest gebruikte "thermisch comfort" te vervangen op termijn. De term thermische gezondheid omvat alle effecten van thermische omstandigheden op de gezondheid, die verder gaan dan gewoon "comfort". Van oudsher is de focus in de gebouwde omgeving op het thermisch comfort, die wordt gedefiniëerd als "de toestand van de geest die tevredenheid uitdrukt met de thermische omgeving en wordt beoordeeld door subjectieve evaluatie". Thermisch comfort wordt beïnvloed door objectieve factoren zoals lucht temperatuur, globetemperatuur, luchtsnelheid, en vochtigheid, evenals persoonlijke factoren zoals metabolisme activiteit en thermische isolatie van kleding.

Warmte overdracht op de mens gebeurt door luchtstroming (convectie), straling (Infrarood) en geleiding. Warme lucht in beweging vraagt om een hogere omgevingstemperatuur om het behaaglijk te krijgen. Als de omgevingsvlakken van de woning relatief kouder zijn dan de luchttemperatuur zal dit op ons een gevoel geven alsof de warmte uit ons wegstraalt in de muren of vloeren, wat ook feitelijk zo is.

Oppervlakten die nagenoeg net zo warm zijn als de omgeving zullen als een warme deken voelen. Hierdoor kan de luchttemperatuur een paar graden lager zijn en voelt dit toch behaaglijk.

4 Vochtbalans

Waarom is vochtregulatie zo belangrijk in een woning?

De reikwijdte van vochtschade en de daaropvolgende risico's zijn vrij uitgebreid onderzocht; studies zijn uitgevoerd in Europa, Canada en de Verenigde Staten waar ze schimmels en/of vochtproblemen hebben waargenomen in 36% van de huizen.

In een overzicht van publicaties m.b.t. binnenmilieu tussen 2000-2013, vonden onderzoekers dat vocht en vocht-gerelateerde blootstellingen van primair belang zijn voor de preventie van astma en andere ademhalings-aandoeningen bij zowel lichtgevoelige als ongevoelige individuen. Alvorens gevoeliger te worden kan een individu worden blootgesteld aan verhoogde niveaus van het allergeen zonder een allergische reactie, maar zodra een persoon gevoelig wordt, kunnen zelfs kleine hoeveelheden allergeen een reactie veroorzaken.

Hoe heeft vocht invloed op de gezondheid van de mens?

Degenen die het meest kwetsbaar zijn voor schimmel-gerelateerde effecten op de gezondheid zijn zuigelingen, kinderen, ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem. Het meest voorkomende gezondheidseffect in verband met vocht en schimmel is astma.

Blootstelling aan vocht en schimmel draagt jaarlijks bij tot 21% astma-gevallen. Verschillende studies hebben aangetoond dat bij hoge concentraties schimmel, astma ernstig toenam bij kinderen met zowel allergische als niet-allergische astma. Voor individuen zonder aandoeningen van de luchtwegen en allergieën, kan blootstelling samen gaan met allergie gerelateerde symptomen, zoals niezen, loopneus, oogirritatie, hoesten congestie, en huidaandoeningen. Schimmel blootstelling is positief geassocieerd met overgevoeligheid, pneumonitis, allergische rhinitis, eczeem, giftig schimmel syndroom, bronchitis, en zelfs longtumor ontwikkeling.

5 Hygiëne

Wat is de betekenis van stof voor de menselijke gezondheid?

Stof bevat vele soorten verontreinigingen. Blootstelling hieraan kan op drie verschillende manieren: 1) inademing van stof, 2) directe absorptie door de huid, of 3) inname van hand-op-mond gedrag.

Stof wat ingeademd wordt komt van kleding, meubels en andere gestoffeerde materialen. Dit gebeurt tijdens het wandelen door het huis, stofzuigen, of vouwen van de was. In feite hebben mensen dagelijks een persoonlijke "wolk" van gesuspendeerd stof om hen heen.

Een deel van de chemische stoffen in de lucht en het stof komt binnen via absorptie door de huid.

Incidentele stof inname doet zich voor wanneer vuil en stof zich verzameld op onze handen en wordt overgebracht naar voedsel of direct wordt ingenomen door hand op mond contact. Geschat wordt dat volwassenen tot 100 mg per dag huisstof inslikken en kinderen tot 200 mg per dag. Hogere inname bij kinderen is vanwege de grotere hoeveelheid tijd die zij doorbrengen in contact met de vloer en andere oppervlakken, en hogere frequentie van de hand naar de mond gedrag. Een goede hygiëne is dus van belang.

Wat is de betekenis van ongedierte voor de menselijke gezondheid?

De primaire zorg van microben en huisdieren is dat ze allergenen in het binnenmilieu brengen, die een immuunrespons bij volwassenen en kinderen kan veroorzaken.

6 Veiligheid

Waarom is Veiligheid een van de 9 fundamenten van een gezond gebouw?

De Piramide van Maslow vertelt ons dat veiligheid en beveiliging fundamenteel is voor ons vermogen om te gedijen. Deze behoeften komen na onze basisbehoeften van voedsel en water. We begrijpen dit in de samenleving en als individu en we zien de rol van veiligheid in ons dagelijks leven door middel van interactie met de politie, meldlijnen, beveiligingscamera's, en vergrendelen en ontgrendelen van de deuren van onze auto's, huizen en kantoren. Wij erkennen het belang van deze handelingen in onze beveiliging tegen inbraak, overvallen en misdaden. Wat we misschien niet zo duidelijk her- of erkennen is dat deze gevoelens van veiligheid en zekerheid direct invloed hebben op onze gezondheid, en de gebouwen een cruciale rol spelen in het behouden van onze veilige omgeving.

Hoe het gevoel onveiligheid gevolgen heeft voor de gezondheid?

Als ons gevoel van veiligheid bedreigd wordt, kan het een cascade van biologische "vecht of vlucht" reacties geven die ons fysiek en psychisch functioneren beïnvloeden. Terwijl individuen verschillend reageren, kan psychologische stress ons immuunsysteem negatief beïnvloeden met een interval van immunologische veranderingen in slechts vijf minuten.

7 Waterkwaliteit

Waarom is waterkwaliteit van belang?

We weten allemaal dat water een essentiële voedingsstof voor leven is. Een goede waterbalans is nodig voor het handhaven van een ​​normale lichaamstemperatuur, smering van de gewrichten, bescherming van gevoelig weefsel, en het bevorderen van een gezonde verwijdering van afval door middel van urineren, transpiratie, en darm beweging. Minder bekend is dat verontreinigd drinkwater een van de belangrijkste oorzaken is van ziekte wereldwijd en veroorzaker van ziekten. (bijvoorbeeld cholera, dysenterie, tyfus, polio).

In Nederland voldoet leidingwater aan de Drinkwaterwet en zijn we hiermee 'verzekerd' dat het water geen ziekte kan veroorzaken zoals in grote delen van de rest van de wereld.

Hoewel drinkwater goedkoop is en niet ziekmakend kan de bijdrage aan gezondheid enorm verbeterd worden door toepassing van extra filtering en waterbehandelingsapparatuur in de woning die de structuur, de anti-oxiderende eigenschappen alsmede de zuurgraad kan beïnvloeden.

De kennis over ons metabolisme, het proces van balans en regeneratie voor onze gezondheid, draagt bij aan het van gezondheid bevorderend water.


8 Akoestiek

We spreken hier niet over gewenst geluid maar over hinder van geluid ook Ruis (Noise) genaamd. Wat is 'ruis'? Ruis wordt gedefinieerd als "ongewenst of storend geluid" wat geluiden van normale activiteiten zoals werk, slapen en conversatie doorkruist. Ruis komt vanuit het interieur zelf en van externe bronnen zoals vliegtuigen, auto's, treinen, grasmaaiers, en andere externe geluidbronnen. Binnenshuis, kan ruis worden gegenereerd door een mechanisch ventilatiesysteem, computers en randapparatuur, stofzuigers, en andere machines, of zelfs gesprekken tussen bewoners.

De aanwezigheid van achtergrondlawaai kan storend zijn en ondermijnd het vermogen van een individu om te communiceren en duidelijk waarnemen van een gesprek op een normaal volume. Zo kan het voor een bewoner nodig zijn om de stem te verheffen ter compensatie. Het voorkomen van hoge geluidsniveaus en slechte akoestiek is daarom belangrijk.

Geluidbelasting kan de functie van inwendige organen veranderen. Meerdere studies naar de niet-auditieve effecten van blootstelling aan lawaai hebben waargenomen dat verhoogde geluidsniveaus in verband staan met veranderingen in de bloeddruk, de hartslag en hoge bloeddruk. Bij kinderen wordt geluidshinder is verband gebracht met vermoeidheid, prikkelbaarheid, emotionele symptomen, gedragsproblemen, verhoogde hyperactiviteit, hogere bloeddruk, verhoogde stress hormonen. Geluidshinder onder studenten leidt tot een vorm van psychologische stress, irritatie, ongemak, angst of frustratie. Bij volwassenen heeft langdurige geluidshinder verband met lagere niveaus van fysieke activiteit.

9 Licht en uitzicht

Waarom zijn verlichting en uitzicht belangrijk?

Het oog heeft een dubbele rol: het detecteert licht om ons en onze omgeving te zien, maar detecteert ook licht naar de hersenen om ons te vertellen welk moment van de dag het is. Deze visuele en 'niet-visuele' effecten van licht hebben de te maken met verschillende parameters voor lichtintensiteit, spectrum, timing, patroon. Deze parameters zijn van belang voor de verschillende licht detectoren (fotoreceptoren) in het oog. Beide rollen zijn belangrijke overwegingen bij het beoordelen van de kwaliteit van een bebouwde omgeving.

Een gemiddeld persoon besteedt ongeveer 80-90% van de tijd binnen wat belangrijke gevolgen heeft op het welzijn van de bewoners van een gebouw. Alle elektrische verlichting moet optimaal bijdragen aan de visuele en niet-visuele respons van het licht op ons welzijn.

Hoe kan het licht cognitieve functies en prestaties beïnvloeden?

Licht heeft acute effecten op onze cognitieve functies en slapen. Het behouden van de 'circadian' slaap-waak cyclus is essentieel voor het behoud van een goede cognitieve functie. Ons bioritme beïnvloedt elementaire cognitieve processen zoals aandacht, werkgeheugen en uitvoerende functies. Leren en geheugen kan worden verstoord wanneer de slaap-waak cyclus wordt verstoord. Veel studies over de gezondheidseffecten van daglicht komen met aantoonbare potentiële voordelen, waaronder verbetering van visie en de kwaliteit van de slaap en minder symptomen van bijziendheid, vermoeide ogen, hoofdpijn en depressie. Lage niveaus van licht binnenshuis, in combinatie met minder tijd buitenshuis wordt geassocieerd met een verhoogd risico op bijziendheid, terwijl een hoog niveau van daglicht kan helpen om juist goed te presteren.

Deze samenvatting is een vertaling uit The nine foundations of a healthy building.

meer lezen?